نظریه داو چیست؟ اصول، مراحل و محدودیتها
وقتی یکی از دو میانگین داو جونز اوج تازه میسازد و دیگری همراهی نمیکند، برداشت رایج این است که روند به پایان رسیده است. جدا شدن مسیر دو شاخص روی نمودار چشمگیر است و چنین برداشتی را طبیعی جلوه میدهد. ولی در نظریه داو این وضعیت فقط هشدار است و تغییر روند شرط روشنتری دارد. این مقاله همان شرطها را از ریشه باز میکند.
این مقاله برای معاملهگری است که میخواهد پایهٔ تاریخی روند در تحلیل تکنیکال را بشناسد؛ برای ادامه سراغ مقالهٔ روند و خط روند بروید.
در یک نگاه
- چارلز داو پایه را گذاشت؛ همیلتون و رِیا نظریه را سامان دادند.
- سه حرکت: اصلی، ثانویه و جزئی؛ سه مرحله برای روند اصلی.
- میانگین صنعتی و حملونقل باید یکدیگر را تأیید کنند.
- حجم باید در جهت روند اصلی افزایش یابد.
- نظریه پسارویدادی است و شواهد پژوهشی دربارهاش یکدست نیست.
نظریه داو چیست و چه کسی آن را ساخت؟
نظریه داو چارچوبی در تحلیل تکنیکال است که بازار سهام را با روندها میخواند. بر اساس آن، بازار سه نوع حرکت دارد و روند اصلی سه مرحله دارد. روند تا اثبات خلافش معتبر فرض میشود و میانگین صنعتی و میانگین حملونقل باید یکدیگر را تأیید کنند. چارلز داو پایه را گذاشت و همیلتون و رِیا آن را سامان دادند.
ریشهٔ این چارچوب سرمقالههای روزنامهٔ والاستریت ژورنال است. چارلز داو تا مرگش در ۱۹۰۲ هم مالک بخشی از این روزنامه بود و هم سردبیر آن. او در سالهای ۱۹۰۰ تا ۱۹۰۲ برداشتش از رفتار بازار را در سرمقالهها مینوشت. پس از او، ویلیام پیتر همیلتون از ۱۹۰۲ تا ۱۹۲۹ در مجموعهمقالههایی در همان روزنامه این ایدهها را پالود و دقیقتر کرد.
گام بعد کار رِیا بود. او حدود ۲۵۲ سرمقالهٔ داو و همیلتون را خواند، رمزگشایی کرد و در کتابی که در ۱۹۳۲ منتشر شد، سامان داد. شمار این سرمقالهها در منابع یکسان نیست: به گفتهٔ مدرسهٔ نمودار استاکچارتس حدود ۲۵۲ است و ویکیپدیا عدد ۲۵۵ را ذکر میکند. برای همین بهتر است این عدد را تقریبی بخوانید.
خود داو هرگز اصطلاح «نظریه داو» را به کار نبرد. به گفتهٔ ویکیپدیا، ساماندهی نظریه کار همیلتون، رِیا و شفر پس از مرگ اوست. پس آنچه شما با نام داو میشناسید، مشاهدههای پراکندهٔ یک سردبیر است که نویسندگان بعدی به قاعده تبدیلشان کردند. اگر با پایههای تحلیل تکنیکال آشنا هستید، بخشهای بعدی نشان میدهند مفهوم روند در این چارچوب چه قیدهایی دارد.
اصول نظریه داو کداماند؟
اصول نظریه داو چند گزارهٔ پایه دربارهٔ رفتار روند در بازار سهام است که همیلتون و رِیا از نوشتههای داو بیرون کشیدند. هر کدام در بخشهای بعد بازتر میشود، ولی فهرست زیر تصویر کلی را میدهد:
- بازار سه نوع حرکت دارد. حرکت اصلی، حرکت ثانویه و حرکت جزئی سه لایهٔ جداگانهٔ حرکت قیمتاند و حرکت اصلی میتواند از چند ماه تا سالهای بسیار ادامه یابد.
- روند اصلی سه مرحله دارد. روند صعودی از انباشت به حرکت بزرگ و سپس افراط میرسد؛ روند نزولی از توزیع به حرکت بزرگ و سپس ناامیدی.
- میانگینها باید یکدیگر را تأیید کنند. میانگین صنعتی و میانگین راهآهن، که بعدها میانگین حملونقل نام گرفت، باید همجهت حرکت کنند.
- حجم معاملات روند را همراهی میکند. حجم باید در جهت روند اصلی افزایش یابد.
- روند تا اثبات خلافش معتبر فرض میشود. روندی که شناسایی شد، ادامهدار فرض میشود تا نشانهٔ روشن برگشت دیده شود.
این اصول به شما میگویند روند در چه وضعیتی است، نه اینکه قیمت فردا کجا میرود. آنچه این چارچوب نشان میدهد، جهت روند و تأیید یا نبود تأیید آن است. اینکه روند ادامه مییابد یا عوض میشود، نتیجهای است که معاملهگر فقط با کنار هم گذاشتن همهٔ این شرطها میگیرد.
مرز این اصول هم روشن است. این اصول روند را پس از آغازش نشان میدهند، برای همین در بازههای کوتاه کمک چندانی نمیکنند. اصل تأیید هم بر پایهٔ دو میانگین مشخص صنعتی و حملونقل تعریف شده است.
نظریه داو چطور روند را به سه حرکت و سه مرحله تقسیم میکند؟
نظریه داو حرکت قیمت را در سه لایه میبیند و روند اصلی را هم به سه مرحله تقسیم میکند. لایهها اندازهٔ حرکت را نشان میدهند و مرحلهها جایگاه بازار درون روند اصلی را.
سه نوع حرکت
یک قیاس دریایی تصویر را ساده میکند. حرکت اصلی مثل مد است که سطح آب را مدتی طولانی در یک جهت جابهجا میکند. حرکت ثانویه مثل موجی است که خلاف جهت مد برمیگردد و حرکت جزئی مثل چینهای ریز روی همان موج.
حرکت اصلی (Primary trend) روند بزرگ بازار است. به گفتهٔ استاکچارتس، این روند میتواند از چند ماه تا سالهای بسیار ادامه یابد؛ ویکیپدیا بازهٔ آن را کمتر از یک سال تا چند سال میداند.
حرکت ثانویه (Secondary movement) اصلاحی است که خلاف روند اصلی رخ میدهد. همیلتون برآورد میکرد این حرکتها یکسوم تا دوسوم حرکت اصلی را برمیگردانند و ۵۰٪ را مقدار معمول میدانست. این عدد برآورد همیلتون است، پس آن را قاعدهٔ قطعی ندانید. [S1]
حرکت جزئی (Minor movement) کوچکترین لایهٔ این سلسلهمراتب است. اگر روی نمودار خط روند رسم میکنید، پیش از رسم روشن کنید کدام لایه را دنبال میکنید، چون خطی که برای حرکت جزئی کشیده شده دربارهٔ روند اصلی چیزی نمیگوید. چون اندازهٔ برگشت فقط برآورد است، از روی آن بهتنهایی نمیشود فهمید یک افت اصلاح ثانویه است یا آغاز روندی تازه. شرط تغییر روند در بخش بعد آمده است.
سه مرحلهٔ روند اصلی
به روایت استاکچارتس، روند صعودی با انباشت آغاز میشود، به حرکت بزرگ میرسد و با افراط پایان مییابد. روند نزولی تصویر آینهای آن است: توزیع، حرکت بزرگ و ناامیدی. ویکیپدیا مراحل را با نامگذاری دیگری میآورد: انباشت، مشارکت عمومی و توزیع.
نامها خودشان توصیفاند؛ انباشت یعنی گردآوری تدریجی و افراط یعنی رفتن بیش از اندازه. اگر متد وایکوف را میشناسید، واژههای انباشت و توزیع برایتان آشناست، ولی تعریف هر چارچوب را در مقالهٔ خودش بخوانید.
سه مرحلهٔ روند اصلی به روایت استاکچارتس؛ ویکیپدیا مراحل را انباشت، مشارکت عمومی و توزیع مینامد.
| مرحله | روند صعودی | روند نزولی |
|---|---|---|
| نخست | انباشت | توزیع |
| دوم | حرکت بزرگ | حرکت بزرگ |
| سوم | افراط | ناامیدی |
تأیید دو میانگین و ناهمخوانی یعنی چه؟
تأیید یعنی میانگین صنعتی و میانگین حملونقل حرکت یکدیگر را همراهی کنند. به گفتهٔ نشریهٔ انجمن سرمایهگذاران فردی آمریکا (AAII)، روندهای مهم فقط با تأیید هر دو شکل میگیرند. داو و همیلتون هر دو به این شرط معتقد بودند. در زمان آنها، میانگین دوم میانگین راهآهن بود.
ماجرا را مثل دو شاهد یک رویداد ببینید. وقتی هر دو یک روایت دارند، داستان باورپذیر است؛ وقتی فقط یکی چیزی میگوید، هنوز نمیشود حکم داد.
ناهمخوانی (Non-confirmation) وضعیتی است که فقط یکی از دو میانگین اوج بالاتر یا کف پایینتر بسازد و دیگری همراهی نکند. به بیان ساده، یکی از دو شاهد سکوت کرده است. ناهمخوانی هشدار است، نه سیگنال؛ یعنی توجه را جلب میکند ولی تغییر روند را تأیید نمیکند.
شرط تأیید تغییر روند جداست. در نظریه داو، روندی که شناسایی شد تا اثبات خلافش معتبر فرض میشود. تغییر روند فقط وقتی تأیید میشود که هر دو میانگین در شکست همراه شوند. در مثال ۲۰۱۱، این شکست افتادن هر دو میانگین به زیر کف ژوئن بود. همیلتون برای پرهیز از سیگنال کاذب پیشنهاد میکرد حرکتهای کمتر از ۳٪ کنار گذاشته شوند تا نوسانهای کوچک با تغییر روند اشتباه گرفته نشوند. این آستانه پیشنهاد شخصی همیلتون بود. [S1]
آنچه دو میانگین نشان میدهند، همجهتی یا ناهمجهتی آنهاست. اینکه روند عوض شده، نتیجهای است که معاملهگر فقط پس از دیدن شکست در هر دو میانگین میگیرد. محدودیت این اصل زمان است: فاصلهٔ میان ناهمخوانی و تأیید را نمیشود از پیش دانست.
نکته
ناهمخوانی یعنی منتظر شاهد دوم بمانید
ناهمخوانی به شما میگوید یکی از دو میانگین با دیگری همصدا نیست. این وضعیت دلیلی برای دقت بیشتر است، نه حکم تغییر روند. تأیید وقتی کامل است که هر دو میانگین شکست را نشان دهند.
حجم معاملات در نظریه داو چه نقشی دارد؟
در نظریه داو، حجم معاملات نشانهای کمکی است: حجم باید در جهت روند اصلی افزایش یابد. اگر روند اصلی صعودی است، انتظار این است که حجم در حرکتهای رو به بالا بیشتر باشد و در روند نزولی، در حرکتهای رو به پایین.
حجم میتواند هشدار برگشت هم باشد. وقتی حجم با جهت روند اصلی همراه نیست، این ناهماهنگی را میشود نشانهٔ ضعف روند خواند. با این حال حجم بهتنهایی شرط تغییر روند نیست؛ آن شرط، شکستی است که هر دو میانگین نشانش دهند. به زبان ساده، حجم مثل صدای جمعیت در ورزشگاه است: نشان میدهد هیجان کجاست، ولی نتیجهٔ بازی را اعلام نمیکند.
مثال واقعی: ناهمخوانی در ۲۰۱۱
یک رویداد گذشته نشان میدهد تأیید و ناهمخوانی روی نمودار واقعی چه شکلی دارند. این نمونه فقط گزارش تاریخ است و برای پیشبینی آینده به کار نمیرود.
این رویداد به هفتهٔ منتهی به ۵ اوت ۲۰۱۱ برمیگردد. آرتور هیل در یادداشتی در استاکچارتس ناهمخوانی میان میانگین صنعتی داو جونز و میانگین حملونقل را شرح داد. میانگین حملونقل در ژوئیه اوج ساخت، ولی میانگین صنعتی در همان ماه فقط به اوجی پایینتر رسید.
به نوشتهٔ هیل، این ناهمخوانی هشدار بود، نه تأیید برگشت نزولی. تأیید برگشت نزولی در نظریه داو تا وقتی که هر دو میانگین به زیر کف ژوئن نرفتند شکل نگرفت. فاصلهٔ میان هشدار و سیگنال درس اصلی این مثال است: این سیگنالها زمانبندی ثابت ندارند و پس از شکلگرفتن، تا اثبات خلافشان برقرار میمانند.
در این نمونه، آنچه نمودار نشان داد جدا شدن مسیر دو میانگین بود. در چارچوب داو، تغییر روند فقط وقتی تأیید میشود که هر دو میانگین در شکست همراه شوند.
اشتباه رایج: ناهمخوانی را تأیید برگشت روند دانستن
یک خطای رایج این است که ناهمخوانی را با تأیید برگشت روند یکی بگیرند. این خطا قابلفهم است، چون جدا شدن مسیر دو میانگین روی نمودار به چشم میآید و این حس را میسازد که روند در حال تغییر است.
در نظریه داو، ناهمخوانی فقط هشدار است. مثال ۲۰۱۱ همین را نشان میدهد: میان ناهمخوانی ژوئیه و شکست کف ژوئن در هر دو میانگین فاصله افتاد و تا آن شکست، برگشت نزولی در چارچوب نظریه تأیید نشده بود. چون این سیگنالها زمانبندی ثابت ندارند، از روی ناهمخوانی نمیشود فهمید شکست کی رخ میدهد یا اصلاً رخ میدهد.
هشدار
هشدار را با فرمان معامله یکی نگیرید
اگر شما ناهمخوانی را پایان قطعی روند بدانید و بر پایهٔ آن معامله کنید، ممکن است روند اصلی ادامه یابد و بخشی از سرمایه یا همهٔ آن را از دست بدهید. در چارچوب داو، روند شناساییشده تا اثبات خلافش معتبر فرض میشود. معامله پس از تأیید برگشت هم زیان را منتفی نمیکند، چون تأیید معمولاً وقتی میرسد که بخشی از حرکت گذشته است.
نظریه داو چه محدودیتها و نقدهایی دارد؟
نخستین محدودیت نظریه داو پسارویدادی بودن آن است: معاملهگران معمولاً روند را وقتی تشخیص میدهند که از شروعش گذشته است. به همین دلیل، به گفتهٔ بوکمپ، این نظریه در معاملهٔ کوتاهمدت برتری خاصی ندارد.
نقد دوم به خود میانگینها برمیگردد. به نوشتهٔ AAII، شمار رو به افزایشی از تحلیلگران مالی معاصر میانگینهای صنعتی و حملونقل را نامرتبط میدانند و فرضهای اولیهٔ نظریه را دیگر معتبر نمیشمرند.
نقد سوم ناهماهنگی عددها در منابع است: شمار سرمقالهها و حتی نام مراحل در منابع مختلف یکسان نیست. این عددها را برآورد بخوانید، نه پارامتر دقیق. چون نظریه دیر هشدار میدهد و هشدارش زمانبندی ثابت ندارد، هر کاربرد عملی آن به مدیریت ریسک جداگانه نیاز دارد.
شواهد پژوهشی چه میگویند؟
شواهد پژوهشی دربارهٔ نظریه داو یکدست نیست. آزمون کاولز در ۱۹۳۴ روی سرمقالههای همیلتون ظاهراً شواهد قوی علیه توان پیشبینی این نظریه به دست داد.
دههها بعد، براون، گوتزمن و کومار همین سابقه را دوباره سنجیدند. آنها در گزارش کاری دانشکدهٔ بازرگانی استرن دانشگاه نیویورک، به تاریخ ۱۷ فوریهٔ ۱۹۹۸، استدلال کردند که نظریه به شکلی که همیلتون در سالهای ۱۹۰۲ تا ۱۹۲۹ به کار میبست، بازده تعدیلشده بر ریسک مثبت داشته است. بازده تعدیلشده بر ریسک یعنی بازده پس از در نظر گرفتن اندازهٔ ریسکی که برایش پذیرفته شده است.
به گفتهٔ همین پژوهش، راهبردهای زمانبندی همیلتون نسبت شارپ (Sharpe ratio) بالا و آلفای مثبت داشتهاند. نسبت شارپ بازده را در برابر نوسان میسنجد و آلفا بخشی از بازده است که ریسک بازار توضیحش نمیدهد. نویسندگان فراخوانهای همیلتون را با یک شبکهٔ عصبی بازسازی کردند و بیرون از نمونهٔ اصلی آزمودند. گزارشی که پایگاه خبری دانشکدهٔ استرن بازتاب داده، از این کار بهعنوان دستکم یک مطالعهٔ دانشگاهی یاد میکند که برای نظریه ارزش واقعی یافته است. پژوهشگران این مطالعه از دانشگاه نیویورک، ییل و دانشگاه میامیاند.
این یافته بازسازی تاریخی یک دورهٔ مشخص است، نه وعدهٔ عملکرد آینده. پژوهشی که ارزش نظریه را در ۱۹۰۲ تا ۱۹۲۹ نشان میدهد، دربارهٔ رفتار آن در بازارهای دیگر یا دورههای بعد چیزی ثابت نمیکند.
هرچه اینجا میخوانید آموزشی است — نه سیگنالِ ترید، نه توصیهٔ خرید و فروش، نه وعدهٔ نتیجه. تصمیم آخر با خود شماست.
مرجع و تمرین مرتبط
الگو، ستاپ و واژهٔ مرتبط
پرسشهای پرتکرار
چارلز داو کی بود؟
نظریه داو در تحلیل تکنیکال یعنی چه؟
سه فاز روند در نظریه داو چیست؟
آیا نظریه داو هنوز معتبر است؟
واژههای این مقاله
منابع
این مقاله با کمکِ ابزارهای هوش مصنوعی تهیه شده است. بازبین ثبتشده: بهنام مجیدی. سیاست تحریریه
دیدگاه خود را ارسال کن
ارسال دیدگاهمطالب مرتبط
ارسال دیدگاه
دیدگاهها پیش از انتشار بررسی میشوند. به پرسشهای معاملاتی پاسخ نمیدهیم و سیگنال نمیدهیم.
دیدگاهها (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باش.